Odpowiada Prawnik Poznań | Adwokat Poznań | Adwokat od rozwodów Poznań
Rozwód jest jednym z najbardziej stresujących wydarzeń w życiu człowieka. Dla dorosłych oznacza on rozpad wspólnego życia, ale dla dzieci – destabilizację całego ich świata. W polskim porządku prawnym dobro dziecka jest wartością nadrzędną, szczególnie w sprawach rozwodowych.
1. Dobro dziecka jako wartość nadrzędna
Zgodnie z art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd orzeka rozwód tylko wtedy, gdy nie ucierpi na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Przepis ten obliguje do wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej, szczególnie w zakresie emocjonalnych, wychowawczych i materialnych aspektów życia dziecka. Sąd ma obowiązek odmówić rozwodu, jeśli jego skutki mogłyby wywołać dla dziecka poważne negatywne konsekwencje.
Jak zauważa Sąd Najwyższy: „nie ma definicji ustawowej zwrotu „dobro dziecka”. Wypełnienie jego znaczenia powinno być dokonywane w konkretnych okolicznościach faktycznych zwłaszcza, jeżeli wskazują na zaistnienie sytuacji, w jakiej znalazło się dziecko, wymagającej ingerencji ze strony innych podmiotów, w tym także sądu. Wyszczególnić należy uprawnienie do ochrony życia i zdrowia oraz wszelkich działań ze strony innych, które powinny zapewnić warunki do spokoju, prawidłowego, niezakłóconego rozwoju, poszanowania godności i udziału w procesie decydowania o jego sytuacji oraz zaznaczyć, że jest to zbiór niewyczerpany” (postanowienie SN z 24.11.2016 r., II CA 1/16, OSNC 2017, nr 7-8, poz. 90).
2. Władza rodzicielska i miejsce zamieszkania dziecka
W wyroku rozwodowym sąd obligatoryjnie rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi (art. 58 § 1 k.r.o.). Może:
- przyznać pełną władzę obojgu rodzicom – gdy małżonkowie dojdą do porozumienia i przedstawią tzw. plan wychowawczy;
- przyznać pełną władzę jednemu rodzicowi z ograniczeniem władzy drugiego rodzica – rodzic z ograniczoną władzą ma m.in. prawo do współdecydowania o zmianie miejsca zamieszkania dziecka, wyjeździe za granicę czy sposobie leczenia.
Podkreślić należy, że wspomniane wyżej ograniczenie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców nie jest formą „kary” – jeżeli dziecko nie zamieszkuje z nim na stałe to siłą rzeczy nie może w pełni korzystać ze swej władzy rodzicielskiej.
Sąd rozstrzyga również o miejscu zamieszkania dziecka, zazwyczaj przy jednym z rodziców. Kluczowe znaczenie mają więzi emocjonalne, stabilność środowiska życia dziecka oraz zdolność danego rodzica do zapewnienia odpowiednich warunków wychowawczych.
3. Kontakty z dzieckiem
Prawo dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców jest niezależne od władzy rodzicielskiej (art. 113 § 1 k.r.o.). W razie sporu sąd określa sposób kontaktów w wyroku rozwodowym – może to być ustalone w formie harmonogramu (np. weekendy, wakacje, święta) lub ogólnie, z pozostawieniem elastyczności wykonania.
Co istotne, sąd może ograniczyć albo zakazać kontaktów, jeśli są one sprzeczne z dobrem dziecka (art. 1132 i art. 113³ k.r.o.). Takie rozwiązanie ma charakter wyjątkowy i stosowane jest co do zasady w sytuacjach patologicznych, np. przemocy, uzależnień czy rażącego zaniedbywania obowiązków rodzicielskich.
4. Alimenty – obowiązek utrzymania
Zgodnie z art. 133 k.r.o., rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica. Warto podkreślić, że chodzi o możliwości zarobkowe, a nie o to, ile oficjalnie zarabia rodzic. Ma to istotne znaczenie, ponieważ często dochodzi do sytuacji, że zobowiązany do alimentacji stara się ukrywać swoje faktyczne zarobki, np. pracując na czarno i odbierając wypłatę „pod stołem”.
Na istnienie obowiązku alimentacyjnego nie ma wpływu ograniczenie, zawieszenie czy pozbawienie władzy rodzicielskiej.
W razie zmiany okoliczności (np. pogorszenia się stanu zdrowia dziecka lub zmiany sytuacji finansowej rodzica), możliwe jest żądanie zmiany wysokości alimentów (art. 138 k.r.o.).
5. Mediacja i porozumienie rodzicielskie
W sprawach rozwodowych z udziałem dzieci warto zastanowić się nad przystąpieniem do mediacji. Celem tego postępowania jest osiągnięcie kompromisu co do najważniejszych kwestii: władzy rodzicielskiej, kontaktów, alimentów i miejsca zamieszkania dziecka. Wspólne porozumienie rodzicielskie, zaakceptowane przez sąd, może istotnie ograniczyć emocjonalne koszty rozwodu dla dziecka.
6. Psychologiczne aspekty rozwodu
Chociaż prawo koncentruje się na formalnych aspektach ochrony dziecka, nie można pomijać kwestii psychologicznych. Rozwód rodziców często wywołuje u dziecka lęk, poczucie winy i dezorientację. Dlatego też sądy rodzinne coraz częściej korzystają z opinii biegłych psychologów lub specjalistycznych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych (np. Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów – OZSS).
Potrzebujesz pomocy w jak najlepszym zabezpieczeniu interesów dziecka podczas rozwodu? Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką Sieńko Pięta i Partnerzy Adwokat Poznań.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w tej lub podobnej sprawie, skontaktuj się ze mną pod numerem +48 695 690 098 lub mailowo: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl.
Zdecydowanie warto skonsultować swoją sprawę z adwokatem, który posiada doświadczenie w danego rodzaju sprawach. Z przyjemnością pomogę Ci zrozumieć wszelkie zagadnienia związane z Twoją sprawą.
Pozdrawiam,
Adwokat Artur Pięta
