Wyrok łączny – zasady orzekania i procedura postępowania
Wyrok łączny to orzeczenie sądu, w którym wymierza on skazanemu karę łączną za dwa lub więcej przestępstw objętych jednostkowymi wyrokami skazującymi. Z wnioskiem o wydanie wyroku łącznego może wystąpić skazany (lub obrońca), a także prokurator, przy czym taki wyrok może też wydać sąd z urzędu. Orzekanie w sprawach z wniosku o wydanie wyroku łącznego jest obowiązkiem sądu.
Sądem właściwym do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący w pierwszej instancji, orzekający kary podlegające łączeniu. Jeśli w pierwszej instancji orzekały sądy różnego rzędu, to wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu (np. gdy w sprawach orzekały odpowiednio sąd okręgowy i sąd rejonowy, to wyrok łączny będzie wydawał sąd okręgowy). W przypadku gdy dochodzi do zbiegu wyroków sądów powszechnego i szczególnego, o karze łącznej orzekać będzie sąd, który wymierzył surowszą karę podlegającą łączeniu.
Sąd może zwrócić się do zakładów karnych, w których przebywał skazany, o przekazanie informacji dotyczących warunków rodzinnych, majątkowych i zdrowotnych skazanego, a także informacji o wykonaniu kar orzeczonych w poszczególnych wyrokach i o nadesłanie opinii o zachowaniu się skazanego w okresie odbywania kary. Pomoc profesjonalnego pełnomocnika może być potrzebna do wykazania dowodów oraz przedstawienia argumentacji na poparcie twierdzenia o zasadności wydania przez sąd wyroku łącznego. Obrońca może również złożyć zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania lub apelację od wyroku łącznego.
Wyrok łączny wydawany jest po przeprowadzeniu rozprawy, na której osobista obecność skazanego nie jest obowiązkowa (może być reprezentowany przez obrońcę), chyba że sąd uzna stawienie się skazanego za konieczne i wezwie go na rozprawę lub zarządzi jego doprowadzenie.
Warunki formalne
Zgodnie z art. 46 § 1-3 kodeksu karnego wykonawczego, w sytuacji, w której egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. Skazany musi złożyć oświadczenie, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej zamienionej na podstawie art. 45 kodeksu karnego wykonawczego albo uchyla się od jej wykonania, lub zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.
Wtedy sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmując, że 1 dzień pozbawienia wolności jest równoważny 2 stawkom dziennym grzywny. Niemniej zastępcza kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć 12 miesięcy oraz górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo. W sytuacji, gdy przepis prawa karnego materialnego nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności (np. tylko karę grzywny, ograniczenia wolności), górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy. W przypadku grzywny określonej kwotowo, jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny grzywnie w kwocie od 20 do 4.000 złotych.
Natomiast zgodnie z art. 46 § 4 kodeksu karnego wykonawczego, w sytuacji, gdy grzywna została uiszczona lub ściągnięta w drodze egzekucji tylko w części albo tylko w części została wykonana w formie pracy społecznie użytecznej, sąd, zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, określa jej wymiar.
Jeżeli mimo złożonego oświadczenia na piśmie, skazany uchyla się od wykonania pracy społecznie użytecznej to sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.
Ponadto w momencie, gdy skazany odbył już część prac społecznych, a uchyla się od wykonania pozostałej części prac, sąd określa wymiar pozostałej do wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności, kierując się zasadami określonymi w art. 45 § 1 i 3 kodeksu karnego wykonawczego oraz art. 46 § 2-4 kodeksu karnego wykonawczego. (art. 48a § 3 kodeksu karnego wykonawczego.).
Kara łączna i jej wymiar
W wyroku łącznym sąd określa skazanemu karę łączną. Jest to jedna kara, którą sąd orzeka wobec skazanego w miejsce kilku kar jednostkowych wymierzonych za dwa lub więcej przestępstw. Aby to nastąpiło muszą być spełnione wszystkie następujące warunki: 1/ sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, 2/ nie zapadł jeszcze pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, 3/ wymierzono za nie kary tego samego rodzaju, albo inne kary podlegające łączeniu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt V KK 129/05 stwierdził, że można wymierzyć karę łączną w wyroku łącznym również w przypadku gdy kary zostały orzeczone odpowiednio za przestępstwo skarbowe i przestępstwo pospolite. Drugi z podanych warunków w przypadku wyroku łącznego będzie spełniony, gdy dopiero po wydaniu co najmniej dwóch wyroków skazujących okaże się, że dotyczą one przestępstw pozostających w zbiegu realnym.
Jak można zauważyć, kary wymierzone za te przestępstwa muszą być tego samego rodzaju (np. dwie terminowe kary pozbawienia wolności) lub kary, które na mocy przepisów szczególnych podlegają łączeniu (np. terminowa kara pozbawienia wolności i kara ograniczenia wolności). W drugim przypadku sąd orzeka łączną karę pozbawienia wolności, przyjmując, że 1 miesiąc kary ograniczenia wolności równa się 15 dniom kary pozbawienia wolności. Sąd orzekając karę łączną bierze pod uwagę przede wszystkim cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć wobec skazanego. We wniosku o wydanie wyroku łącznego warto przytoczyć profesjonalną argumentację przemawiającą za spełnieniem tych celów poprzez wymierzenie skazanemu kary łącznej.
Mając na uwadze wszystkie okoliczności wynikające z akt sprawy oraz uzasadnienie wniosku przedstawione przez skazanego, sąd przy łączeniu kar jednostkowych w celu ustalenia wymiaru kary łącznej stosuje przede wszystkim zasadę asperacji (tj. kara wymierzana jest powyżej najsurowszej kary, a poniżej od sumy kar), ale może też zastosować zasadę absorpcji (tj. najwyższa z kar jednostkowych stanowi karę łączną) lub zasadę kumulacji (suma kar jednostkowych składa się na karę łączną). Maksymalny wymiar kary łącznej nie może przekroczyć 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności lub 30 lat pozbawienia wolności, przy czym należy mieć na uwadze szczególne przepisy dotyczące sposobu ustalania wymiaru kary.
Korzyści z uzyskania wyroku łącznego
Wyrok łączny może wpłynąć na skrócenie pobytu skazanego w więzieniu, w przypadku gdy sąd w wyroku łącznym wymierzy karę łączną niższą niż suma kar wynikających z wyroków jednostkowych. Jest to niekwestionowana korzyść dla skazanego, ale należy pamiętać, że każdy przypadek jest indywidualny i ocena czy skazany ma szanse na polepszenie swojej sytuacji, a także czy orzeczone wobec niego kary polegają łączeniu i jaką zasada łączenia kar byłaby dla niego korzystna wymaga przeprowadzenia dokładnej analizy.
Jeśli sąd wymierzy skazanemu karę łączną niższą od okresu odbytych i połączonych już kar pozbawienia wolności lub równą temu okresowi, sąd zarządza zwolnienie skazanego (jeśli nie odbywa on innej kary pobawienia wolności, która nie była ujęta w wyroku łącznym). Podkreślić należy, że wydaniu wyroku łącznego nie stoi na przeszkodzie fakt odbycia przez skazanego w całości lub w części kar jednostkowych, wchodzących w skład kary łącznej. W tym przypadku, sąd zaliczy mu odbyte kary na poczet kary łącznej i wskaże to w wyroku łącznym.
Z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego, wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykonaniu, w zakresie w jakim są objęte wyrokiem łącznym. Należy mieć na uwadze, iż w przypadku gdy choćby jeden z wyroków będących podstawą wydania wyroku łącznego zostanie uchylony lub zmieniony, to wyrok łączny traci moc. Konieczne będzie wystąpienie z wnioskiem o wydanie nowego wyroku łącznego, który podobnie jak pierwszy wniosek jest wolny od opłat.
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w tej lub podobnej sprawie, skontaktuj się ze mną pod numerem +48 537 230 390 lub mailowo: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl.
Zdecydowanie warto skonsultować swoją sprawę z adwokatem, który posiada doświadczenie w danego rodzaju sprawach. Z przyjemnością pomogę Ci zrozumieć wszelkie zagadnienia związane z Twoją sprawą.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
