Odpowiada Prawnik Poznań | Adwokat Poznań | Adwokat od odszkodowań za represje komunistyczne
Represje polityczne z okresu PRL — skazania, areszty, internowania czy przymusowe przesiedlenia — pociągały za sobą szkody materialne i niematerialne. Osoby represjonowane (oraz niektórzy ich bliscy) mogą dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tzw. ustawa lutowa). Jednym z kluczowych pytań praktycznych jest: ile czasu mamy na domaganie się takiego roszczenia?
Dla kogo odszkodowanie i zadośćuczynienie? Odszkodowanie za represje komunistyczne
Ustawa lutowa przewiduje możliwość żądania od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia dla osób:
- wobec których stwierdzono nieważność orzeczenia wydanego w PRL;
- wobec których wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem stanu wojennego;
- mieszkających obecnie bądź w chwili śmierci w Polsce, represjonowanych przez radzieckie organy w latach 1944-1956;
- powołanych do czynnej służby wojskowej w okresie od 1 listopada 1982 r. do 28 lutego 1983 r.;
- które przebywały wraz z matką w więzieniu lub innym miejscu odosobnienia lub których matka w okresie ciąży przebywała w takich miejscach – jeżeli wobec matki stwierdzono nieważność orzeczenia.
Należy jednak podkreślić, że dotyczy to tylko osób represjonowanych w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
W razie śmierci osoby represjonowanej, jej uprawnienia przechodzą na małżonka, dzieci i rodziców.
Kiedy roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie przedawni się po 10 latach? Odszkodowanie za represje komunistyczne
Co prawda ustawa nie przewiduje żadnego terminu na wniesienie żądania unieważnienia wyroku wydanego w PRL (może on zostać unieważniony nawet wiele lat po represjach), ale kiedy już do tego dojdzie, osoba uprawniona ma 10 lat od uprawomocnienia się postanowienia na ubieganie się o odszkodowanie lub zadośćuczynienie.
WAŻNE: Powyższa zasada dotyczy tylko orzeczeń wydanych przez polskie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub przez organy pozasądowe działające w latach 1944-1989. W przypadku, gdy orzeczenia wydawane były przez organy radzieckie (na obecnym terytorium Polski w okresie od dnia 1 lipca 1944 r. do dnia 31 grudnia 1956 r. oraz na terytorium Polski w granicach ustalonych w Traktacie Ryskim, w okresie od dnia 1 stycznia 1944 r. do dnia 31 grudnia 1956 r.), roszczenia nie ulegają przedawnieniu.
Kiedy roszczenia się nie przedawniają? Odszkodowanie za represje komunistyczne
We wszystkich innych przypadkach roszczenia nie ulegają przedawnieniu.
Świadczy o tym treść art. 8 ust. 3 ustawy lutowej, gdzie wskazano, że w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 58 Kodeksu postępowania karnego, z wyjątkiem m.in. art. 555, który mówi o rocznym terminie przedawnienia.
Ponadto w art. 11 wskazano, że nie przedawniają się roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie m.in. osób, u których łącznie spełniono poniższe przesłanki:
- wobec których w okresie od 1944 r. do 1989 r. zapadło orzeczenie o uniewinnieniu lub umorzeniu postępowania z powodów, o których mowa w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.;
- którym zarzucono czyn związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności;
- którym nie zostało prawomocnie zasądzone odszkodowanie i zadośćuczynienie;
- które były zatrzymane lub tymczasowo aresztowane.
Powyższy przykład daje asumpt do założenia, że skoro nie przedawniają się roszczenia osób, które nie mogą uzyskać unieważnienia orzeczenia – bo np. postępowanie umorzono – a były zatrzymane lub tymczasowo aresztowane, to tak samo będzie w innych przypadkach, gdzie nie istnieje możliwość stwierdzenia nieważności orzeczeń (m.in. przy internowaniu na podstawie decyzji), skoro ustawa milczy na temat terminów przedawnień w takich sytuacjach.
Czy przedawnienie zamyka drogę do dochodzenia roszczeń? Odszkodowanie za represje komunistyczne
Upływ terminu przedawnienia co do zasady skutkuje utratą możliwości dochodzenia roszczeń. Celem ustawy lutowej jest jednak choć częściowa rekompensata cierpień, których doznali ludzie walczący o wolną Polskę, dlatego też przedawnienie nie zawsze blokuje drogę do odszkodowania i zadośćuczynienia.
Jak zauważył Sąd Najwyższy, zgłoszenie żądania odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie terminu przewidzianego w art. 8 ust. 2 ustawy lutowej prowadzi do oddalenia wniosku tylko w razie podniesienia zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 k.c.), a nadto pod warunkiem uznania, że podniesienie takiego zarzutu nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). W sprawach o roszczenia z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej uprawnionym do podniesienia zarzutu przedawnienia jest prokurator jako rzecznik interesu społecznego (wyrok SN z 17.10.2000 r., V KKN 321/98, LEX nr 50976).
Podsumowanie Odszkodowanie za represje komunistyczne
W wielu przypadkach roszczenia osób represjonowanych w PRL nie ulegają przedawnieniu, należy jednak zwrócić uwagę na sytuacje, w których ustawa wymaga unieważnienia orzeczenia – wtedy na dochodzenie roszczeń mamy 10 lat od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nieważności.
Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy Adwokat Poznań pomoże Ci skutecznie dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia za represje z czasów PRL – ustalimy, do której grupy uprawnionych się zaliczasz i czy Twoje roszczenie nie uległo przedawnianiu, a następnie przeprowadzimy Cię przez wszystkie etapy postępowania.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w tej lub podobnej sprawie, skontaktuj się ze mną pod numerem +48 537 230 390 lub mailowo: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl.
Zdecydowanie warto skonsultować swoją sprawę z adwokatem, który posiada doświadczenie w danego rodzaju sprawach. Z przyjemnością pomogę Ci zrozumieć wszelkie zagadnienia związane z Twoją sprawą.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
INFORMACJA O AUTORZE ARTYKUŁU – ADWOKAT POZNAŃ PRAWO KARNE
Piotr Sieńko – Adwokat Poznań (Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu)
mail: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl
telefon kontaktowy Adwokat Poznań: +48 537 230 390
Kancelaria Adwokacka Poznań – Adwokat Poznań Piotr Sieńko
Adwokat Piotr Sieńko to doświadczony i skuteczny adwokat w Poznaniu, oferujący kompleksowe usługi prawne dla klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców. Specjalizujemy się w szeroko pojętym prawie cywilnym, prawie karnym oraz prawie gospodarczym, dostarczając profesjonalną pomoc prawną dostosowaną do potrzeb każdego klienta. Naszym priorytetem jest rzetelne i efektywne rozwiązywanie problemów prawnych, zapewniając najwyższy standard obsługi prawnej.
Jeśli szukasz adwokata (prawnika) w Poznaniu, który podejdzie indywidualnie do Twojej sprawy i zadba o Twoje interesy, Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy to właściwy wybór. Zaufaj naszemu doświadczeniu i skuteczności! Zajmujemy się usługami prawnymi takimi jak: sprawy karne, prawo karne, prawo gospodarcze, kredyty frankowe, sprawy rodzinne, sprawy rozwodowe, sprawy spadkowe, sprawy ZUS, prawo rodzinne, rozwody (pozew o rozwód), alimenty (pozew o alimenty), prawo budowlane, nieruchomości, prawo spadkowe, prawo lokalowe. Obsługiwaliśmy klientów nie tylko z Poznania i Wielkopolski ale także z całej Polski.
