Odpowiada Prawnik Poznań | Adwokat Poznań | Adwokat od upadłości konsumenckiej
Skarga pauliańska (actio pauliana) to instytucja prawa cywilnego, która ma na celu ochronę wierzycieli przed czynnościami prawnymi dłużnika dokonanymi z pokrzywdzeniem ich interesów. W kontekście upadłości konsumenckiej skarga pauliańska nabiera szczególnego znaczenia, zwłaszcza gdy zachodzi podejrzenie, że dłużnik próbował „ukryć” swój majątek przed wierzycielami lub syndykiem. Poniższy artykuł omawia mechanizmy skargi pauliańskiej w ramach postępowania upadłościowego osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Istota skargi pauliańskiej |Upadłość Konsumencka Poznań
Zgodnie z art. 527 § 1 Kodeksu cywilnego, gdy dłużnik z pokrzywdzeniem wierzycieli dokonał czynności prawnej, w wyniku której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną względem niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
Czynność prawna jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli w wyniku jej dłużnik stał się niewypłacalny albo jego niewypłacalność pogłębiła się.
Innymi słowy, jeżeli dłużnik np. darował nieruchomość osobie trzeciej, a celem tej czynności było uniemożliwienie zaspokojenia wierzycieli, to czynność taka może zostać uznana za bezskuteczną.
Co jeżeli osoba trzecia nie wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli?
Co do zasady czynność może być uznana za bezskuteczną tylko, jeżeli osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową, wiedziała, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się tego dowiedzieć.
Domniemywa się, że osoba trzecia wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli osoba ta:
- pozostaje w bliskich stosunkach z dłużnikiem,
- jest przedsiębiorcą pozostającym z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych.
Inaczej będzie w sytuacji, gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie. Wierzyciel może żądać wówczas uznania czynności za bezskuteczną również, gdy osoba trzecia nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Rola syndyka |Upadłość Konsumencka Poznań
Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci prawo do zarządu mieniem wchodzącym w skład masy upadłości, korzystania z niego i rozporządzania nim. Na mocy art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.
Art. 132 ust. 1 p.u. wskazuje ponadto, że powództwo o uznanie czynności za bezskuteczną może wytoczyć syndyk.
Syndyk stoi na straży ochrony interesów wszystkich wierzycieli i dba o to, by ich wierzytelności były zaspokajane w proporcjonalnym stopniu. W związku z powyższym syndyk może wystąpić do sądu z powództwem pauliańskim, domagając się uznania danej czynności za bezskuteczną względem masy upadłości. Skutkiem uwzględnienia takiego powództwa jest możliwość zaliczenia wyzbytego składnika majątkowego do masy upadłości, a tym samym zwiększenie poziomu zaspokojenia wierzycieli.
Termin do wniesienia powództwa |Upadłość Konsumencka Poznań
Roszczenie pauliańskie ulega przedawnieniu. Uznania czynności za bezskuteczną nie można żądać po upływie 5 lat od daty tej czynności.
Według przepisów ustawy Prawo upadłościowe nie można natomiast żądać uznania czynności za bezskuteczną po upływie 2 lat od dnia ogłoszenia upadłości (chyba, że termin określony w Kodeksie cywilnym minął wcześniej). Termin ten nie ma zastosowania, gdy żądanie uznania czynności za bezskuteczną zgłoszone zostało w drodze zarzutu.
Skarga pauliańska a upadłość – czy tylko syndyk może wystąpić z powództwem?
W kontekście upadłości konsumenckiej pojawia się wątpliwość, czy legitymację do wystąpienia z powództwem pauliańskim po ogłoszeniu upadłości dłużnika posiada wyłącznie syndyk, czy może wierzyciele zachowują prawo do wytoczenia takiego powództwa na własną rękę.
Jeszcze w 2021 roku Sąd Najwyższy wyrażał pogląd, że w trakcie trwania postępowania upadłościowego legitymacja procesowa poszczególnych wierzycieli do wytoczenia lub popierania tego rodzaju powództwa jest wyłączona, gdyż celem postępowania upadłościowego jest szybkie, efektywne i równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku dłużnika. W kolizji z tym celem stałoby pozostawienie poszczególnym wierzycielom upadłego, równolegle z syndykiem, uprawnienia do wystąpienia z powództwem o uznanie czynności prawnych dłużnika za bezskuteczne, popieranie takiego powództwa, jak również wyegzekwowanie przyznanego nim świadczenia po ogłoszeniu upadłości dłużnika (wyrok SN z 28.05.2021 r., III CSKP 28/21, LEX nr 3219858).
W 2023 roku stanowisko to uległo modyfikacji. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie upływu dwuletniego terminu na zgłoszenie żądania uznania czynności za bezskuteczną przez syndyka, definitywnie niemożliwe staje się przekazanie danego składnika majątku do masy upadłości. Wobec wygaśnięcia legitymacji syndyka, przestaje być on uprawniony do wystąpienia z powództwem pauliańskim. Bez znaczenia jest w tej sytuacji, że nadal toczy się postępowanie upadłościowe. Syndyk utracił bowiem legitymację, a jednocześnie – skoro sprawa nie dotyczy masy upadłości – nie może wywodzić swej legitymacji z art. 144 ust. 1 p.u. Przedmiot fraudacyjnej czynności prawnej znajduje się w majątku osoby trzeciej i – wobec bierności syndyka – ustał związek tego przedmiotu z postępowaniem upadłościowym. Nie sposób zatem przyjąć, że dalsze trwanie tego postępowania może, a tym bardziej powinno, prowadzić do ograniczenia wierzyciela w wystąpieniu ze skargą pauliańską (uchwała SN z 14.06.2023 r., III CZP 84/22, OSNC 2024, nr 2, poz. 13).
Podsumowanie | Upadłość Konsumencka Poznań
Skarga pauliańska stanowi skuteczne narzędzie ochrony wierzycieli przed nieuczciwymi działaniami dłużników, także w ramach upadłości konsumenckiej. Choć to instytucja prawa cywilnego, jej zastosowanie w postępowaniu upadłościowym – dzięki uprawnieniom syndyka – może znacząco wpłynąć na efektywność egzekucji roszczeń i przywrócenie uczciwego obrotu gospodarczego. Właściwe wykorzystanie tej instytucji wymaga jednak dobrej znajomości zarówno przepisów Kodeksu cywilnego, jak i prawa upadłościowego oraz skutecznej współpracy między syndykiem a wierzycielami.
Masz pytania dotyczące skargi pauliańskiej lub upadłości konsumenckiej? Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy Adwokat Poznań przeanalizuje Twoją sytuację i pomoże wybrać najlepsze rozwiązanie – zapraszamy do kontaktu!
Adwokat Piotr Sieńko
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w tej lub podobnej sprawie, skontaktuj się ze mną pod numerem +48 537 230 390 lub mailowo: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl.
Zdecydowanie warto skonsultować swoją sprawę z adwokatem, który posiada doświadczenie w danego rodzaju sprawach. Z przyjemnością pomogę Ci zrozumieć wszelkie zagadnienia związane z Twoją sprawą.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
INFORMACJA O AUTORZE ARTYKUŁU – ADWOKAT POZNAŃ PRAWO KARNE
Piotr Sieńko – Adwokat Poznań (Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu)
mail: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl
telefon kontaktowy Adwokat Poznań: +48 537 230 390
Kancelaria Adwokacka Poznań – Adwokat Poznań Piotr Sieńko
Adwokat Piotr Sieńko to doświadczony i skuteczny adwokat w Poznaniu, oferujący kompleksowe usługi prawne dla klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców. Specjalizujemy się w szeroko pojętym prawie cywilnym, prawie karnym oraz prawie gospodarczym, dostarczając profesjonalną pomoc prawną dostosowaną do potrzeb każdego klienta. Naszym priorytetem jest rzetelne i efektywne rozwiązywanie problemów prawnych, zapewniając najwyższy standard obsługi prawnej.
Jeśli szukasz adwokata (prawnika) w Poznaniu, który podejdzie indywidualnie do Twojej sprawy i zadba o Twoje interesy, Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy to właściwy wybór. Zaufaj naszemu doświadczeniu i skuteczności! Zajmujemy się usługami prawnymi takimi jak: sprawy karne, prawo karne, prawo gospodarcze, kredyty frankowe, sprawy rodzinne, sprawy rozwodowe, sprawy spadkowe, sprawy ZUS, prawo rodzinne, rozwody (pozew o rozwód), alimenty (pozew o alimenty), prawo budowlane, nieruchomości, prawo spadkowe, prawo lokalowe. Obsługiwaliśmy klientów nie tylko z Poznania i Wielkopolski ale także z całej Polski.
