Odpowiada Prawnik Poznań | Adwokat Poznań | Adwokat od odszkodowań za represje komunistyczne
Stan wojenny w Polsce służył do rozprawienia się z osobami uznanymi przez władze za niebezpieczne, przede wszystkim z członkami NSZZ „Solidarność”. Tysiące działaczy antykomunistycznej opozycji było przymusowo osadzanych w ośrodkach odosobnienia, gdzie trafiali na mocy decyzji administracyjnej, bez udziału sądu. Dziś ofiary stanu wojennego mogą domagać się odszkodowania i zadośćuczynienia za bezprawne działania ówczesnych władz. Możliwość taką przewiduje tzw. ustawa lutowa z 1991 roku.
Zakres zastosowania ustawy lutowej Odszkodowanie za internowanie
Ustawa z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przewiduje możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania oraz zadośćuczynienia za szkodę i krzywdę wyrządzone w związku z represyjnymi orzeczeniami i decyzjami wydanymi w okresie PRL. Rozwiązanie to obejmuje m.in. osoby internowane w związku z wprowadzeniem stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. oraz osoby, które uzyskały unieważnienie orzeczenia na mocy tej ustawy.
Kto może żądać rekompensaty z tytułu internowania? Odszkodowanie za internowanie
Zasadniczo uprawnione są osoby, wobec których wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego.
W art. 8 ust. 5 ustawy zastrzeżono jednak, że rekompensata nie przysługuje osobom, których działalność w okresie będącym podstawą uznania za nieważne decyzji, stanowiła zaprzeczenie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Chodzi tu zarówno o działalność na rzecz utrzymania i obrony ówczesnego niedemokratycznego ustroju, ale też o kryminalną działalność przestępczą osoby internowanej, jeżeli została ona internowana jedynie z powodu takiej swej przeszłości i nie prowadziła działalności opozycyjnej wobec istniejącego wówczas ustroju politycznego (postanowienie SN z 4.03.2010 r., V KK 230/09, OSNKW 2010, nr 6, poz. 54)
W razie śmierci osoby internowanej, jej uprawnienia przechodzą na najbliższych, ale tylko tych określonych w ustawie, czyli:
- małżonka,
- dzieci,
- rodziców.
Jakich roszczeń można dochodzić? Odszkodowanie za internowanie
Na gruncie ustawy lutowej występują dwa główne typy roszczeń:
- odszkodowanie — którego celem jest naprawienie szkody majątkowej (utrata mienia, utracone dochody itp.);
- zadośćuczynienie — rekompensata za doznaną krzywdę niemajątkową (cierpienie psychiczne, dolegliwości zdrowotne wynikłe z internowania).
Procedura uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia za internowanie krok po kroku Odszkodowanie za internowanie
1, Zgromadzenie i uporządkowanie dowodów
To pierwszy i bardzo istotny krok w całej procedurze, ponieważ to na podstawie przedstawionych dowodów sąd zadecyduje o wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia. Należy dokładnie odtworzyć chronologię zdarzeń i poprzeć swoją historię odpowiednimi dokumentami (np. decyzja o internowaniu, dokumentacja medyczna, zaświadczenia związków) czy zeznaniami świadków. Konieczne jest wykazanie związku internowania z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
2.Zgłoszenie żądania
Zgodnie z ustawą lutową, decyzja o internowaniu działaczy niepodległościowych w związku z wprowadzeniem stanu wojennego staje się nieważna. Nie ma więc potrzeby stwierdzania jej nieważności przez sąd. Natomiast aby uzyskać odszkodowanie i zadośćuczynienie należy złożyć odpowiedni wniosek do sądu okręgowego, w którego okręgu zamieszkuje osoba składająca żądanie.
3.Treść wniosku
Wniosek powinien precyzyjnie określać żądanie (kwotowo tam, gdzie to możliwe), wskazywać faktyczne podstawy (dowody) i powiązanie internowania z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Jak sąd ustala wysokość rekompensat – orzecznictwo Odszkodowanie za internowanie
- Odszkodowanie za szkody i zadośćuczynienie za krzywdy wynikające jedynie z wydania lub wykonania decyzji o izolacji
Ustawa z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego umożliwia dochodzenie odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jeśli wynikły one z wydania lub wykonania decyzji o izolacji. Za „wynikłe z wydania lub wykonania decyzji” można uznać wyłącznie te następstwa, które stanowiły bezpośrednią konsekwencję pozbawienia wolności. Z powyższego wynika, że ustawa lutowa nie przewiduje podstawy do orzeczenia odszkodowania za wszelkie formy represji, dokonane przez organy państwa, ale wyłącznie te, o których mowa w jej art. 8. Poza zakresem możliwej rekompensaty są zatem dalsze konsekwencje społeczne szeroko rozumianej działalności opozycyjnej (życie na emigracji, rozłąka z rodziną itd.) – postanowienie SN z 1.02.2023 r., I KK 486/22, LEX nr 3521866.
- Niematerialny charakter krzywdy i swobodna ocena sądu
Artykuł 8 ust. 1 ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nie przewiduje żadnych sprecyzowanych kryteriów określania wysokości zadośćuczynienia, pozostawiając te oceny praktyce orzeczniczej w konkretnych sprawach. Podobnie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zadośćuczynienia ograniczają się do wskazania, że zasądzona suma ma być „odpowiednia” – art. 445 § 1 k.c. O tym czy zasądzone zadośćuczynienie spełnia te kryteria decyduje sąd orzekający na podstawie zindywidualizowanych kryteriów, wynikających z materiału dowodowego sprawy, w następstwie rozważenia wszystkich jej istotnych okoliczności. Z tego względu sfera decyzji co do wysokości zadośćuczynienia cechuje się znacznym zakresem swobodnej oceny sądu, a luz decyzyjny w tym zakresie wynika z niematerialnego charakteru krzywdy przy wieloaspektowości okoliczności, które należy wziąć pod uwagę. Dlatego też zarzut niewłaściwego ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny w postępowaniu kasacyjnym wyłącznie wtedy, gdy orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalenia wysokości tego świadczenia. Praktycznie rzecz ujmując ma to miejsce tylko przy ustaleniu kwoty symbolicznej – postanowienie SN z 28.06.2023 r., V KK 217/23, LEX nr 3575163.
Podsumowanie Odszkodowanie za internowanie
Ustawa lutowa daje realną podstawę do dochodzenia roszczeń za internowanie w stanie wojennym, ale powodzenie sprawy wymaga udowodnienia związku internowania z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub wykazaniu, że działalność nie była zaprzeczeniem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia zawsze jest oceniana indywidualnie przez sąd.
Aby zwiększyć swoje szanse na uzyskanie wyższej rekompensaty warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy Adwokat Poznań pomoże Ci w kompletowaniu niezbędnych dokumentów i sporządzeniu skutecznego wniosku, a także będzie Cię reprezentować przed sądem na wszystkich etapach postępowania.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w tej lub podobnej sprawie, skontaktuj się ze mną pod numerem +48 537 230 390 lub mailowo: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl.
Zdecydowanie warto skonsultować swoją sprawę z adwokatem, który posiada doświadczenie w danego rodzaju sprawach. Z przyjemnością pomogę Ci zrozumieć wszelkie zagadnienia związane z Twoją sprawą.
Pozdrawiam,
Adwokat Piotr Sieńko
INFORMACJA O AUTORZE ARTYKUŁU – ADWOKAT POZNAŃ PRAWO KARNE
Piotr Sieńko – Adwokat Poznań (Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu)
mail: kancelaria@sienkoipartnerzy.pl
telefon kontaktowy Adwokat Poznań: +48 537 230 390
Kancelaria Adwokacka Poznań – Adwokat Poznań Piotr Sieńko
Adwokat Piotr Sieńko to doświadczony i skuteczny adwokat w Poznaniu, oferujący kompleksowe usługi prawne dla klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców. Specjalizujemy się w szeroko pojętym prawie cywilnym, prawie karnym oraz prawie gospodarczym, dostarczając profesjonalną pomoc prawną dostosowaną do potrzeb każdego klienta. Naszym priorytetem jest rzetelne i efektywne rozwiązywanie problemów prawnych, zapewniając najwyższy standard obsługi prawnej.
Jeśli szukasz adwokata (prawnika) w Poznaniu, który podejdzie indywidualnie do Twojej sprawy i zadba o Twoje interesy, Kancelaria Adwokacka Sieńko Pięta i Partnerzy to właściwy wybór. Zaufaj naszemu doświadczeniu i skuteczności! Zajmujemy się usługami prawnymi takimi jak: sprawy karne, prawo karne, prawo gospodarcze, kredyty frankowe, sprawy rodzinne, sprawy rozwodowe, sprawy spadkowe, sprawy ZUS, prawo rodzinne, rozwody (pozew o rozwód), alimenty (pozew o alimenty), prawo budowlane, nieruchomości, prawo spadkowe, prawo lokalowe. Obsługiwaliśmy klientów nie tylko z Poznania i Wielkopolski ale także z całej Polski.
